Czarna porzeczka – znamy ją wszyscy. Każdy wie, że zawiera dużo witaminy C i jest zdrowa. Nauka mówi nam o błogosławionych skutkach jakie przynoszą porzeczkowe polifenole i zawarte w owocach rozliczne antyoksydanty. Polska jest europejskim liderem uprawy porzeczki. Nieźle też na niej zarabiamy. Bo z prawie 70 tysięcy ton, jakie zebraliśmy w roku 2024, więcej niż jedna trzecia poszła na eksport.
Patenty ze Skierniewic
W wyścigu o najlepsze parametry jakościowe, wydajność, przystosowanie do warunków klimatycznych i glebowych, odporność na szkodniki od dawna uczestniczą naukowcy. W Polsce już od lat pięćdziesiątych XX wieku badania prowadzą przede wszystkim naukowcy Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach. Jednym z pierwszych efektów ich prac była odmiana Ceres, odporna na największego wcześniej szkodnika upraw wielopąkowca porzeczkowego.
Badania z wykorzystaniem genetyki, technologii in vitro oraz krzyżowania porzeczki hodowlanej z odmianami dzikimi – zwłaszcza te prowadzone po dziś dzień pod kierunkiem profesora Stanisława Pluty – przyniosły sukcesy w walce z antraknozą liści, mączniakiem amerykańskim itd. Przynajmniej kilkadziesiąt odmian czarnej porzeczki powstało w Polsce. Kilka (Gofert, Polares, Tihope) ma patent amerykański i robi karierę na całym świecie.
Kombajn w ogródku
Porzeczkę (także tę mniej popularną – porzeczkę czerwoną) uprawia się powszechnie. W poszukiwaniu najlepszych odmian uczestniczą specjaliści z wielu krajów (m.in. w Wielkiej Brytanii, Ukrainy, Rumunii, Estonii, Łotwy i Litwy). Kto ma w ogródku kilka krzaków porzeczek wie, jak żmudny jest jej zbiór.
Na plantacjach towarowych stosuje się dziś już prawie wyłącznie zbiór maszynowy. Z tego powodu, ale też punktu widzenia przemysłu przetwórczego i zamrażalniczego istotne jest to, żeby owoce równomiernie dojrzewały, grona miały odpowiednią jędrność, a jednocześnie wysoką zawartość suchej masy i ekstraktu. A także korzystny stosunek cukrów do kwasów organicznych np. podwyższoną zawartość kwasu askorbinowego oraz związków polifenolowych. No i zawsze liczy się to, co liczyło się od początku świata: barwa, aromat i smak.
Więcej w artykule pt. “Postęp hodowli twórczej porzeczki czarnej (Ribes nigrum L.) w Polsce i Europie – trendy i najważniejsze osiągnięcia” (ZDR 2/2026) autorstwa naukowców Instytutu Ogrodnictwa w Skierniewicach.
Artykuł jest dostępny w formacie PDF na stronie: https://zdr.cdr.gov.pl/archiwum.html
Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią numeru: www.zdr.cdr.gov.pl
