20 kwietnia 2024
Szukaj
Close this search box.

Prawie jedna trzecia gruntów ornych w Polsce jest w złym stanie. Retencja na ratunek

Dobry stan gleby jest niezbędny dla rozwoju gospodarki oraz bezpiecznego społeczeństwa i środowiska. Gleby odgrywają istotną rolę w obiegu składników odżywczych, węgla i wody. Natomiast odpowiednia dostępność wody w glebie warunkuje prawidłowy rozwój roślinności i ich odporność na suszę. Retencja glebowa odgrywa tu wielką rolę.

Relacja gleba – woda, czyli jakie znaczenie ma retencja glebowa

Zdolność gleby do zatrzymywania wody pomaga zapobiegać zagrożeniom związanym z klęskami żywiołowymi, jak i reagować na nie. Możliwość retencjonowania przez glebę wody z opadów zmniejsza intensywność powodzi. Łagodzi negatywne skutki niedoborów wody oraz suszy. Zdrowie gleby o funkcjonalnej zdolności do retencji wspierają również zdrowe ekosystemy leśne. Dzięki temu są one bardziej odporne na pożary. Przy zmianie klimatu staje się to coraz większym wyzwaniem. Gleba stanowi również podstawową wartość w szeroko rozumianym sektorze rolnym. Jej stan wpływa nie tylko na bezpieczeństwo żywnościowe i produktywność rolnictwa. Także na odporność sektora na zmianę klimatyczną.

Źródło wody a retencja glebowa

Źródłem wody w glebie jest opad atmosferyczny, podsiąk wód z głębszych warstw glebowych, kondensacja pary wodnej lub sztuczne nawodnienia. Natomiast straty wody w glebach wynikają ze spływów powierzchniowych i podpowierzchniowych, przesiąku wody do głębszych warstw oraz ewapotranspiracji – czyli parowania wody z powierzchni gleby i roślin.

Przyjmuje się, że retencja glebowa to przestrzeń, w której magazynowana woda w glebie występuje w strefie nienasyconej profilu glebowego, powyżej zwierciadła wody gruntowej. Jej wielkość uzależniona jest od rodzaju, składu mechanicznego i struktury gleby. Dostępność zdrowych, żyznych i odpowiednio uwilgotnionych gleb ma kluczowe znaczenie dla przejścia na zrównoważoną biogospodarkę. Retencja glebowa oraz utrzymanie zdrowia gleby ma ogromne znaczenie zarówno dla rolników, jak i całego społeczeństwa. Przyczynia się do stabilnych, utrzymywanych na wysokim poziomie plonów. Zapewnia tym samym rolnikom długoterminowe bezpieczeństwo produkcji i perspektywy biznesowe, a społeczeństwu bezpieczeństwo żywnościowe.

Natomiast degradacja gleby szkodzi nie tylko rolnictwu, ale również zdrowiu ludzi. Utrzymujący się w powietrzu pył zawieszony, powstający w wyniku erozji wietrznej, wywołuje lub nasila choroby układu oddechowego i układu krążenia. Uszczelnione gleby utrudniają spadek temperatur podczas fal upałów i mają mniejszą zdolność do pochłaniania zanieczyszczeń.

Stan gleb w Polsce

W Polsce ok. 36 proc. gruntów ornych jest w złym stanie z powodu erozji spowodowanej przez wodę, wiatr, orkę oraz uprawę. Szacuje się, że ok. 58 proc. gruntów ornych i trwałych użytków zielonych jest w złym stanie z powodu niskiej zawartości węgla organicznego. Około 87 proc. torfowisk w Polsce jest zniszczonych poprzez ich odwodnienie albo przekształcanie w grunty rolne.

Malejąca retencja glebowa jest efektem tych wszystkich niekorzystnych zjawisk. Odporność na zmianę klimatu zależy zatem od zdolności do retencji i filtrowania wody przez gleby, od poziomu zawartości materii organicznej, od jej żyzności oraz odporności na erozję. Zdolność gleby do zatrzymywania wody pomaga zapobiegać zagrożeniom związanym z klęskami żywiołowymi i reagować na nie. Gdy gleby mogą wchłonąć więcej opadów, maleje intensywność powodzi i łagodzi negatywne skutki okresów suszy.

Wsparcie z Wspólnej Polityki Rolnej

Rolnicy mogą korzystać ze wsparcia finansowego na niektóre praktyki, np. w ramach wspólnej polityki rolnej lub wniosku dotyczącego unijnych ram certyfikacji usuwania dwutlenku węgla (zob. COM(2022)672). Polski Plan Strategiczny dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 r. (PS WPR 2023-2027) uwzględnia potrzebę realizacji celów środowiskowych i klimatycznych. Jedną z zawartych w nim interwencji jest „Ochrona zasobów i poprawa jakości gleb” jako odpowiedź na zidentyfikowane potrzeby w zakresie promowania praktyk, dzięki którym utrzymywana jest na odpowiednim poziomie retencja glebowa, zachowywana materia organiczna i właściwy odczyn w glebie, a także zasobność w składniki pokarmowe i bioróżnorodność środowiska glebowego. W ramach PS WPR 2023-2027 spierane są zatem praktyki, które w sposób komplementarny przyczyniają się do zrównoważonego gospodarowania wodą i glebami w rolnictwie.

Zobacz: https://www.pprol.pl/polskie-rzeki-wysychaja-beda-coraz-bardziej-narazone-na-zmiany-klimatu-i-katastrofy-ekologiczne/

Źródło: wodnesprawy.pl

Partner portalu

Reklama

Najczęściej czytane

Zaloguj się

Zarejestruj się

Reset hasła

Wpisz nazwę użytkownika lub adres e-mail, a otrzymasz e-mail z odnośnikiem do ustawienia nowego hasła.