Zadrzewienia śródpolne mogą być istotnym elementem poprawiającym jakość gleby, plonowanie oraz ogólną odporność ekosystemów rolniczych. Poprzez ich integrację, można stworzyć bardziej stabilne i ekologiczne systemy produkcji rolnej. Stanowi to ważny krok w kierunku zrównoważonego gospodarowania. Tak wynika z badań przeprowadzanych w gospodarstwie Fundacji im. Stanisława Karłowskiego w Juchowie. Eksperci nie mają wątpliwości, że zachowanie zadrzewień śródpolnych i wprowadzenie elementów agroleśnictwa, mogą przyczynić się do poprawy stabilności ekologicznej terenów rolniczych. A zatem do zwiększenia ich produktywności.
W gospodarstwie ekologicznym Fundacji im. Stanisława Karłowskiego w Juchowie prowadzone są badania w ramach międzynarodowego projektu MIXED. Ich celem jest ocena wpływu zadrzewień śródpolnych na jakość gleby, plonowanie oraz ogólną kondycję ekosystemu rolniczego. Wstępne wyniki wskazują, że integracja drzew i krzewów w krajobrazie rolniczym może przynieść wymierne korzyści zarówno dla gleby, jak i dla stabilności produkcji roślinnej.
Zadrzewienia śródpolne a jakość gleby i plonowanie
Zadrzewienia śródpolne odgrywają kluczową rolę w poprawie struktury gleby i jej żyzności. Gleba w sąsiedztwie drzew wykazuje większą zawartość materii organicznej, co wpływa na jej zdolność do magazynowania wody i składników odżywczych. „Zauważyliśmy, że gleba pod drzewami jest bardziej próchnicza i lepiej zatrzymuje wilgoć. Może to być kluczowe w dobie zmian klimatycznych” – mówi jeden z badaczy zaangażowanych w projekt. Dodatkowo, zadrzewienia stanowią naturalną barierę przeciwwietrzną, chroniąc uprawy przed erozją gleby. To szczególnie istotne na terenach narażonych na silne wiatry i okresowe susze.
Wpływ zadrzewienia śródpolnego na plonowanie i zdrowotność roślin
Kolejnym istotnym aspektem badań jest analiza wpływu zadrzewień na plony. Okazuje się, że obecność drzew w krajobrazie rolniczym może przyczynić się do stabilizacji produkcji roślinnej. „Niektóre gatunki roślin rosnące w pobliżu zadrzewień wykazują lepszą kondycję zdrowotną oraz wyższą odporność na szkodniki” – zauważa ekspert z Fundacji.
Zadrzewienia mogą również przyczyniać się do zwiększenia bioróżnorodności, tworząc siedliska dla owadów zapylających oraz organizmów pożytecznych dla ekosystemu rolnego. To z kolei wpływa na poprawę równowagi biologicznej i ogranicza konieczność stosowania chemicznych środków ochrony roślin.
Zrównoważony model gospodarowania
Projekt MIXED wpisuje się w koncepcję zrównoważonego rolnictwa, w którym uprawy łączy się z hodowlą zwierząt i elementami agroleśnictwa. W Juchowie stosuje się metody biodynamiczne, które podkreślają znaczenie harmonijnej współpracy człowieka z przyrodą. „Dzięki takim rozwiązaniom możemy nie tylko poprawić warunki glebowe, ale również zwiększyć odporność systemów rolniczych na nieprzewidywalne zmiany klimatu” – podkreślają naukowcy zaangażowani w projekt.
Wyniki badań są sukcesywnie publikowane. Mają na celu popularyzację idei agroleśnictwa oraz promowanie metod przyjaznych dla środowiska. Fundacja w Juchowie, jako jedno z niewielu gospodarstw w Polsce, staje się przykładem wdrażania innowacyjnych i jednocześnie tradycyjnych metod uprawy. Mogą one przyczynić się do przyszłościowego rozwoju rolnictwa ekologicznego.
Zadrzewienia w krajobrazie rolniczym
Ekspertka Kujawsko-Pomorskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Minikowie Karolina Wroniecka w publikacji pt. „Zadrzewienia w krajobrazie rolniczym” podkreśla, że zadrzewienia śródpolne odgrywają kluczową rolę w krajobrazie rolniczym. Wpływają na bioróżnorodność, ochronę gleby i mikroklimat. „Pełnią funkcję wiatrochronów, ograniczając skutki silnych wiatrów, zmniejszając parowanie wody z gleby i zabezpieczając uprawy przed przymrozkami”. Niestety, w ostatnich dekadach obserwuje się ich systematyczny zanik. Niesie to negatywne konsekwencje zarówno dla środowiska, jak i dla rolnictwa. Drzewa i krzewy występujące na obszarach rolniczych przyczyniają się do poprawy jakości gleby. „Zadrzewienia śródpolne zwiększają zawartość materii organicznej w glebie oraz poprawiają jej strukturę, wpływając korzystnie na właściwości fizyczne i chemiczne” – czytamy w opracowaniu. Ponadto odgrywają one istotną rolę w regulacji mikroklimatu, zapewniając cień i podnosząc wilgotność powietrza. Nie bez znaczenia jest również fakt, że stanowią one schronienie dla wielu gatunków zwierząt. W tym owadów zapylających i naturalnych wrogów szkodników.
Pomimo tych korzyści, jak zwraca uwagę ekspertka KP ODR, wiele zadrzewień jest usuwanych w ramach intensyfikacji rolnictwa. „Postęp techniczny, mechanizacja i wzrost areału pól uprawnych spowodowały w wielu miejscach likwidację zadrzewień, traktowanych jako przeszkody utrudniające nowoczesną produkcję rolną”. Dodatkowo, urbanizacja oraz rozwój infrastruktury prowadzą do dalszej fragmentacji krajobrazu i eliminacji tych ważnych elementów ekosystemu.
Kierunek agroleśnictwo!
Konsekwencje usuwania zadrzewień są poważne. „Zmniejszenie liczby zadrzewień prowadzi do zwiększonej erozji gleby, co negatywnie wpływa na plony i jakość produkcji rolnej” – podkreśla Karolina Wroniecka. Ponadto, ich brak przyczynia się do ograniczenia bioróżnorodności, co w dłuższej perspektywie może osłabić naturalne mechanizmy ochronne ekosystemów rolniczych.
Rozwiązaniem, które pozwala zachować korzyści płynące z obecności drzew i krzewów, jak podkreśla ekspertka, jest agroleśnictwo, czyli integracja elementów leśnych z działalnością rolniczą. „Systemy agroleśne przyczyniają się do poprawy jakości gleby, zwiększają retencję wody i umożliwiają produkcję dodatkowych dóbr, takich jak drewno czy owoce” – czytamy w publikacji Przemyślane zarządzanie krajobrazem rolniczym, uwzględniające zachowanie zadrzewień, może być kluczowe dla zrównoważonego rolnictwa. „Zachowanie zadrzewień śródpolnych i wprowadzenie elementów agroleśnictwa mogą przyczynić się do poprawy stabilności ekologicznej terenów rolniczych oraz zwiększenia ich produktywności”. W dobie zmian klimatycznych i rosnących wyzwań dla rolnictwa, ochrona zadrzewień bez wątpienia powinna stać się priorytetem.
Źródło: agronomist.pl
