W Europie zajmujemy trzecie miejsce pod względem produkcji rzepaku. Powstaje z niego olej spożywczy. Rzepakowy olej może być również stosowany jako biokomponent dodawany do paliw silnikowych.
Rzepak podlega modyfikacjom genetycznym. I choć w Polsce uprawa roślin GMO jest zakazana, światowej tendencji nie da się zatrzymać.
Alternatywą jest rzepak z upraw ekologicznych. Tu olej tłoczy się nie na skalę przemysłową, lecz w małych, lokalnych, czasem przydomowych tłoczniach.
Po lucernie najlepiej
Rzepak ozimy (Brassica napus L.) w polskich warunkach znosi mrozy do -15 stopni Celsjusza, choć wymarza, gdy brakuje śniegu. Wiosną najlepiej rośnie w temperaturze +15-20 stopni. Lubi dobre gleby, niekorzystne dla niego są stanowiska podmokłe i torfiaste.
Dla sukcesu uprawy ważne jest to, co wcześniej rosło na polu obsianym rzepakiem. Najczęściej bywa to po prostu zboże. Gdy jako poplon (dla rzepaku przedplon) zastosuje się na przykład lucernę czy bobik, zwiększymy zawartość azotu w glebie. A rzepak jest bardzo wymagający pod względem nawozowym. W rolnictwie ekologicznym mówimy jedynie o nawozach naturalnych: obornik (jesienią) i gnojowica (wiosną). Zmineralnych można stosować siarczan potasu.
Pożyteczna jemioła
Naturalna ochrona roślin wyklucza stosowanie herbicydów. Zaczynać może się już na etapie przygotowywania nasion rzepaku do siewu. Dobre skutki przynosi na przykład zaprawienie nasion ekstraktem z… jemioły. Ważny jest potem sposób wysiewu. Sianie rzepaku w szerokie rzędy umożliwia mechaniczne zwalczanie chwastów, stosowanie pielników – jesienią i dodatkowo także wiosną. Jeśli chodzi o opryski w grę wchodzą „ekologiczne” opryski z oleju słonecznikowego lub lawendowego, ale także na przykład ekstrakt z wrotyczu.
Lista naturalnych środków z roku na rok się wydłuża. Na rynku dostępnych jest też coraz więcej naturalnych produktów do zwalczania chorób i szkodników zagrażającym uprawom.
Satysfakcjonujący dochód z ekologicznej uprawy rzepaku można uzyskać już przy plonie nasion powyżej 1 tony z hektara i bezpośredniej sprzedaży oleju wielkości około 250-400 litrów z tony nasion.
Więcej w artykule J. Kowalskiej, M. Antkowiak i J. Krzymińskiej pt. „Uprawa rzepaku ozimego (Brassica napus L.) ze szczególnym uwzględnieniem ochrony roślin w systemie ekologicznym” („Zagadnienia Doradztwa Rolniczego” 2/2026).
Artykuł jest dostępny w formacie PDF na stronie:
https://zdr.cdr.gov.pl/archiwum.html
Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią numeru:
