Dęby stanowią 8 procent drzewostanu polskich lasów. Najwięcej jeśli chodzi o drzewa liściaste, więcej niż brzoza i buk. Dęby są symbolem długowieczności i siły. Ich drewno gwarantuje wytrzymałość. Liście i korę dębów wykorzystuje się w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym. W poszukiwaniu zdrowej diety ludzie przypominają też sobie o znanej od wieków wartości odżywczej żołędzi.
Bartek zwycięzca
W Europie występuje kilkadziesiąt gatunków dębów. W Polsce dominują dwa: dąb bezszypułkowy (Quercus petrea) i dąb szypułkowy (Quercus robur). Pierwszy występuje głównie na południu i zachodzie, drugi (bardziej wytrzymały na mróz) rośnie w całym kraju. Najbardziej znany polski dąb, Bartek ma około 700 lat. To prawem chroniony pomnik przyrody.
Przemysłowe znaczenie mają jego młodsi bracia. W gospodarce leśnej „wiek rębny” dębów określa się 120-140 lat. Dębowa szafa, dębowe drzwi, dębowy parkiet, dębowe beczki – dębowe drewno ma rozliczne zastosowanie. Chociaż w przemyśle meblarskim coraz częściej nie jest to lite drewno.
Kawa czy herbatka
Zbierając jesienią żołędzie, nie zdajemy pewnie sobie sprawy, że dęby owocują bardzo nieregularnie. Są bardzo czułe na pogodę. Wiosenne przymrozki, susza, bardzo je osłabiają. Lata nasienne dębów występują co 3-7 lat. Żołędzi jako materiału szkółkarskiego ciągle brakuje. Na przykład w roku 2025 na terenie Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Poznaniu zebrano 32,5 tony owoców dębu szypułkowego, co stanowiło ledwie jedną piątą potrzeb.
Kiedy jednak żołędzie dopiszą, starcza ich dla wszystkich. Lubią je ptaki i dzika zwierzyna. Przed wiekami mąkę z żołędzi, a nawet dębowej kory ludzie dodawali do chleba w chudych latach głodu. Dziś w sklepach ze zdrową żywnością można nabyć ekologiczną kawę „żołędziówkę”, bądź herbatkę z kory dębu.
Więcej w artykule C. Demczuka i B. Stachowiak pt. „Dęby (Quercus spp.) i ich potencjał użytkowy” („Zagadnienia Doradztwa Rolniczego” 2/2026). Artykuł w formacie PDF dostępny jest na stronie:
https://zdr.cdr.gov.pl/archiwum.html
Zachęcamy do zapoznania się z pełną treścią numeru:
Źródło: ZDR
